Stowarzyszenie Filmowców Polskich – Związek Autorów i Producentów Audiowizualnych złożyło pozew przeciwko sieci kin Helios o zapłatę wynagrodzeń należnych twórcom chronionym przez SFP-ZAPA z tytułu wyświetlania ich filmów w kinach. Decyzja o skierowaniu sprawy na drogę sądową jest konsekwencją działań Heliosa, który niemal z dnia na dzień zaprzestał płacenia filmowcom tantiem w należnej im wysokości.
Bez uzasadnionych podstaw Helios wypowiedział SFP-ZAPA obowiązującą od wielu lat umowę regulującą zasady wzajemnych rozliczeń, powołując się na własną interpretację jednego z wyroków Sądu Najwyższego w sprawie Cinema City, która od lat nie wywiązuje się z obowiązku uiszczania należnych wynagrodzeń. Helios postanowił arbitralnie narzucić własną stawkę i własne zasady rozliczania wynagrodzeń, rażąco niższe niż stosowane w setkach umów z kinami w całej Polsce. Nie poprzedziły tego kroku negocjacje prowadzące do uzgodnienia rozwiązania akceptowalnego dla twórców. Nie mogliśmy zatem jako SFP-ZAPA pozostać obojętni na tego typu praktyki.
Aktualna stawka za prawa reprezentowane przez SFP-ZAPA wynosi 1,05% wszystkich wpływów z wyświetlania. Helios natomiast obecnie forsuje znacznie niższą stawkę i to liczoną wyłącznie od części wpływów z biletów. Zmniejszona stawka i jednocześnie zmniejszona podstawa rozliczeń oznaczają gwałtowne zmniejszenie wypłat dla twórców.
Skala obniżki płatności ze strony Heliosa jest drastyczna. Kwoty przekazywane twórcom są nawet blisko 60-krotnie niższe niż dotychczasowe wpłaty porównywane rok do roku. W praktyce, dla przykładowej ceny biletu na polski film w wysokości 23 zł netto narzucana przez Helios stawka oznacza około 5 groszy od sprzedanego biletu łącznie dla wszystkich dziesięciu kategorii współtwórców reprezentowanych przez SFP-ZAPA: reżysera, scenarzysty, operatora obrazu, scenografa, dekoratora wnętrz, kostiumografa, operatora dźwięku, montażysty, charakteryzatora i animatora. Co więcej, spółka Helios nie tylko drastycznie zmieniła zasady rozliczania tantiem na niekorzyść twórców, ale dodatkowo całkowicie wstrzymała wypłaty za kilka miesięcy 2025 roku. Oznacza to nie tylko obniżenie stawki, lecz faktyczne pozbawianie twórców jakichkolwiek wynagrodzeń za wyświetlanie filmów w kinach Helios.
W swoich działaniach uderzających w twórców chronionych przez SFP-ZAPA Helios poszedł jednak jeszcze dalej. Helios złożył pozew o zwrot wszystkich należności uregulowanych dotąd na podstawie zawartych wiele lat temu ugód sądowych oraz umowy generalnej. Oznacza to, że Helios S.A. dąży do odebrania twórcom filmowym wszystkich wynagrodzeń, które zostały im wypłacone. SFP-ZAPA z całą stanowczością będzie przeciwstawiało się takim próbom i broniło praw filmowców.
Postawa multipleksu jest tym trudniejsza do przyjęcia i zrozumienia, że mówimy o jednej z największych sieci kinowych w Polsce, działającej w ramach silnej grupy kapitałowej. Spółka posiada ponad 52 kin w całym kraju, 292 sale kinowe, w których znajduje się ponad 52 tysiące miejsc. Przychody Heliosa tylko w 2025 r. wyniosły ponad pół miliarda złotych. Forsowany przez Helios model rozliczeń w oczywisty sposób nie zapewnia twórcom godziwego wynagrodzenia, a spór nie dotyczy podmiotu marginalnego czy znajdującego się w trudnej sytuacji finansowej, lecz dużego gracza rynkowego. Spółka ta opiera swoją działalność na twórczości filmowej, a dodatkowo korzysta ze wsparcia medialnego giganta – spółki Agora.
SFP-ZAPA nie kwestionuje prawa kin do prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania zysków. Twórcy i kina są częścią tego samego ekosystemu. Kiedy polskie kino odnosi sukces, korzystają na tym zarówno autorzy filmów, jak i podmioty, które je rozpowszechniają. Właśnie dlatego tak ważne jest, aby korzyści płynące z eksploatacji filmów były dzielone w sposób uczciwy i oparty na równych zasadach.
Trudno zaakceptować sytuację, w której jeden z największych uczestników rynku osiąga znaczące przychody z wyświetlania filmów, a jednocześnie dąży do jednostronnego obniżenia wynagrodzeń należnych twórcom, bez których pracy te filmy w ogóle by nie powstały. W efekcie działań Heliosa coraz większa część środków wypłacanych twórcom będzie pochodziła od mniejszych kin studyjnych i lokalnych, które rzetelnie wywiązują się z obowiązku rozliczania ustawowych tantiem. Działania Heliosa są głęboko niesprawiedliwe zarówno wobec twórców, jak i wobec wszystkich pozostałych kin w Polsce, które respektują obowiązujące zasady.
Żaden użytkownik praw autorskich, niezależnie od swojej pozycji rynkowej czy skali działalności, nie powinien samodzielnie decydować o wartości pracy twórców ani jednostronnie określać wysokości należnych im tantiem. Gdyby taki model miał zostać zaakceptowany, indywidualni autorzy zostaliby pozbawieni realnej ochrony w relacjach z dużymi podmiotami gospodarczymi.
Rolą SFP-ZAPA jest właśnie reprezentowanie twórców w takich sytuacjach i dbanie o to, aby nie musieli samodzielnie prowadzić sporów z największymi uczestnikami rynku.
Dlatego pozew przeciwko Heliosowi nie jest wyłącznie sporem o rozliczenia z jedną siecią kin. To działanie podejmowane w obronie zasad, które mają znaczenie dla całego środowiska filmowego i dla wszystkich twórców, których prawa reprezentujemy. – powiedział Dominik Skoczek, Dyrektor SFP-ZAPA
Będziemy informowali Państwa o dalszym przebiegu sprawy oraz o jej wpływie na repartycję wynagrodzeń. Naszym celem pozostaje ochrona interesów twórców i zapewnienie, aby podmioty korzystające z filmów w kinach rozliczały należne wynagrodzenia w sposób rzetelny, pełny i niedyskryminujący twórców.